بلاک چین (Blockchain) چیست، چگونه کار می‌کند و چه کاربردهایی دارد؟ این‌ها سوال‌هایی است که درباره این فناوری پرسیده می‌شوند و ممکن است درک آن برای افراد تازه‌کار و حتی برای حرفه‌ای‌ها خیلی ساده نباشد. با ما همراه باشید تا به تمام این سوالات به زبانی ساده پاسخ دهیم.

به زبانی ساده، بلاکچین نوعی سیستم ثبت اطلاعات می‌باشد. تفاوت آن با سیستم‌های دیگر در این می‌باشد که اطلاعات ذخیره‌شده روی این نوع سیستم، میان همه اعضای یک شبکه به اشتراک گذاشته می‌شود. با استفاده از رمزنگاری و توزیع داده‌ها، امکان هک، حذف و دستکاری اطلاعات ثبت‌شده، تقریباً از بین خواهد رفت.

برای درک بهتر بلاک چین به مثال زیر توجه کنید:

فردی در یک جمع ۱۰۰ نفری، برگه‌ای حاوی اطلاعات را بالا می‌گیرد و همه با تلفن همراه‌شان از آن برگه عکس می‌گیرند. حالا اگر فرد آن اطلاعات را نابود کند، یا تغییری در آن بدهد، دیگر برای آن جمع قابل پذیرش نیست، چون آن‌ها یک کپی از نسخه اصلی را دارند، مگر اینکه موبایل همه را بگیرد و آن را حذف کند.

این جمعی که از آن صحبت کردیم می‌تواند چندین میلیون نفر باشد که در بیت کوین و اتریوم و سایر ارزهای دیجیتال بلاک چینی شاهد آن هستیم و یا به صورت خصوصی برای یک گروه خاص استفاده شود.

بلاک چین‌ها می‌توانند به صورت خصوصی و برای اهداف خاص در یک نهاد یا سازمان مورد استفاده قرار بگیرند که به آن بلاک چین سازمانی (Enterprise blockchain) هم می‌گویند.

بلاک‌چین در بانک‌داری و اعتبارات

پرداخت‌های بین‌المللی

بلاک‌چین را باید یک دیتابیس اشتراک گذاشته‌شده بین تمام گره‌های شبکه توصیف کرد. این پایگاه داده‌ی اشتراکی از سازوکاری برخوردار است که با ترکیب شدن رمزنگاری، انجام هرگونه تقلب را غیرممکن می‌کند. همین قابلیت باعث می‌شود بانک‌ها فناوری بلاک‌چین را به‌عنوان جایگزینی خوب برای سیستم فعلی مورد استفاده به‌منظور جابجایی پول در گستره‌ی جهانی در نظر بگیرند.

بازار سرمایه

دیگر از کاربردهای بلاک‌چین، استفاده از این فناوری در بازار سرمایه است. البته باید به این نکته اشاره کرد که استفاده کردن از فناوری بلاک‌چین در بازار سرمایه کمی پیچیده‌تر از کاربرد این فناوری در انتقال پول است؛ از این‌رو جا افتادن و استفاده از بلاک‌چین در بازار سرمایه به زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.

بلاک‌ چین در تجارت و کسب‌و‌کار

بهداشت

اطلاعات بهداشتی هر فرد را می‌توان با استفاده از بلاک‌چین در یک بلوک ثبت کرد و به آن از طریق کلید خصوصی دسترسی داشت. مالک اطلاعات می‌تواند دیتای بلوک خود را با همان ساختار در اختیار هر گره عضو شبکه‌ی بلاک‌چین قرار دهد. همچنین می‌توان نسخه‌های تجویزشده توسط پزشکان را به‌عنوان بلوکی در شبکه‌ی بلاک‌چین ثبت کرد و آن را به‌عنوان گواهی بر صدور و تحویل به بیمار براساس پرونده‌ی پزشکی وی که بلوکی در شبکه است، برای بیمه ارسال کرد.

رسانه

رسانه‌ها استفاده از بلاک‌چین را برای ایجاد یک شبکه‌ی توزیع محتوا آغاز کرده‌اند. در ماه ژوئیه پلتفرمی با عنوان Decent رونمایی شد که درواقع یک شبکه‌ی توزیع محتوا مبتنی بر بلاک‌چین است. با استفاده از این شبکه که توسط Publiq توسعه یافته و وارد فاز اجرایی شده است، تولیدکنندگان محتوا می‌توانند محصول خود را در شبکه‌ی بلاک‌چین قرار دهند و حق الزحمه یا پول خود را به‌صورت آنی از سوی خریداران دریافت کنند. همچنین باید به کام‌کست اشاره کرد که با استفاده از شبکه‌ای مبتنی بر بلاک‌چین، امکان رزرو آگهی در شبکه‌های تلویزیونی و سایر محتوای خود را در اختیار به‌صورت قرار داده است.

انرژی

شبکه‌ی بلاک‌چین این قابلیت را در اختیار دارد که به‌عنوان یک زیرساخت برای مدیریت مصرف انرژی مورد استفاده قرار گیرد. با استفاده از بلاک‌چین می‌توان منابع انرژی را تعریف کرد و سپس برای هر کاربری اقدام به اندازه‌گیری و صدور فاکتور در کنار کنترل مصرف کرد. در کنار رویکرد نظارتی بر مصرف انرژی با استفاده از بلاک‌چین، کاربردهای دیگری نیز می‌توان تعریف کرد که شامل تعریف مالکیت، انتقال به استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در کنار موارد دیگر است.

بلاک‌چین در امور دولتی

ثبت احوال

تمام کشور‌ها از وجود سیستم ثبت احوالی بهره می‌برند و شامل آن هستند که در آن اطلاعاتی نظیر تاریخ تولد، فوت، وضعیت تأهل و شماره‌ی شناسایی نگهداری می‌شود. هر روز به تعداد رکوردهای ثبت‌شده در این حوزه اضافه می‌شود و از این‌رو مدیریت اطلاعات روزبه‌روز چالش برانگیزتر از گذشته می‌شود و دقت بیشتری نیاز دارد. همان‌طور که می‌دانید، هنوز شماری از این اطلاعات در قالب اطلاعات ثبت‌شده روی کاغذ نگه‌داری می‌شود. با استفاده از بلاک‌چین می‌توان علاوه بر افزایش امنیت در نگه‌داری اطلاعات، سازمان‌دهی بهتری داشته باشیم و همچنین درصد خطا در سیستم را به حداقل رساند.

مالیات

بلاک‌چین ظرفیت و کارایی لازم را برای استفاده به‌عنوان زیرساختی برای محاسبه‌ی مالیات در اختیار دارد. با استفاده از فناوری بلاک‌چین می‌توان امور محاسبه‌ی مالیات را از طریق این فناوری انجام داد که یک فرایند سنگین است. همچنین استفاده از بلاک‌چین خطای انسانی را بسیار کاهش می‌دهد. از جمله‌ی مزایای دیگر استفاده از بلاک‌چین، بهره‌وری از نظر مصرف انرژی است و همچنین فضای ذخیره‌سازی برای اطلاعات بسیار بهبود پیدا می‌کند.

بلاک‌چین در فناوری

امنیت سایبری

بزرگ‌ترین فایده و مزیتی که بلاک‌چین معرفی کرده است، امنیت سایبری می‌باشد؛ پس چه بهتر که از این فناوری در تأمین امنیت سایبری استفاده بشود و از این‌رو خطاهای نقطه‌ای که کل سیستم را به خطر می‌اندازد نیز بسیار کاهش پیدا می‌کند. بلاک‌چین همچنین قادر می‌باشد که از رمزگذاری موسوم به End-to-End پشتیبانی کند و حریم خصوصی را به بهترین شکل ممکن تامین بکند.

اینترنت اشیاء

بلاک‌چین ظرفیت‌های لازم برای تغییر شماری از راهکارها در حوزه‌ی اینترنت اشیاء را در اختیار دارد که در ادامه به شماری از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

  • زنجیره‌ی تأمین محصول: نظارت بر محل قرار گرفتن محصولات عرضه‌شده و همچنین اطمینان از این نکته که این محصولات در شرایط ایده‌آل از نظر نگهداری به سر می‌برند، باعث شده است بلاک‌چین به یک فناوری ایده‌آل برای استفاده در این حوزه تبدیل بشود. اطلاعات دریافت‌شده از سوی حسگر‌ها برای ذخیره‌سازی و دسترسی توسط گره‌های مختلف شبکه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند.
  • خانه‌های هوشمند: خانه‌های هوشمند را باید یکی از اصلی‌ترین کاربردهای اینترنت اشیاء عنوان کرد. با استفاده از این مفهوم کاربران می‌توانند با انواع لوازم خانگی مورد استفاده از وضعیت آن‌ها به‌صورت آنی آگاه بشوند. برای مثال در صورتی که لباسشویی کار خود را به پایان رسانده باشد، کاربر از طریق اعلان‌ها از این موضوع آگاه می‌شود و درنتیجه بهره‌وری در سیستم افزایش پیدا می‌کند.